Ẩm thực lễ tết
Món và mâm cỗ theo lễ
Tết, Hàn thực, Đoan ngọ, Vu Lan, Trung thu, Ông Táo: theo ba miền.
Món · 41
-
Bánh chưngBánh vuông gói lá dong, nhân đỗ và thịt, là món cúng gia tiên ngày Tết miền Bắc và nhiều vùng lân cận.
-
Bánh tétBánh hình trụ gói lá chuối phổ biến miền Trung-Nam vào Tết, cắt khoanh ăn với dưa món hoặc củ kiệu.
-
Dưa hành
Củ hành muối chua giòn ăn kèm bánh chưng và thịt trong mâm Tết, giúp cân vị béo.
-
Củ kiệu tôm khô
Củ kiệu ngâm ngọt-chua bày mâm Tết Nam Bộ, thường thêm tôm khô để dậy vị mặn ngọt.
-
Thịt đông
Thịt và da ninh lấy nước đông thành thạch trong veo, món nguội đặc trưng Tết miền Bắc.
-
Giò lụaThịt nạc giã nhuyễn gói lá chuối hấp thành cây, cắt lát bày giữa mâm cỗ Tết nhiều vùng.
-
Canh măngBát canh măng ninh móng giò là linh hồn mâm cỗ Tết Hà Nội trong khung bốn bát sáu đĩa.
-
Canh bóng
Canh bóng với nấm và chân tẩy tỉa hoa là một trong bốn bát canh cổ truyền cỗ Tết Hà Nội.
-
Nem ránNem rán vàng giòn là đĩa mặn quen thuộc trong mâm cỗ Tết Hà Nội.
-
Xôi gấcXôi đỏ màu gấc tượng trưng may mắn, thường bày đĩa trên mâm cỗ Tết miền Bắc.
-
Gà luộcGà luộc cánh tiên vàng ươm là đĩa mặn trung tâm mâm cỗ và mâm cúng Tết nhiều nhà.
-
Thịt kho trứngThịt ba chỉ kho nước dừa với trứng hoặc hột vịt là món mặn trung tâm mâm Tết Nam Bộ.
-
Canh khổ qua
Canh khổ qua nhồi thịt trên mâm Tết Nam Bộ gắn lời chúc hết khổ, qua hết năm cũ.
-
Lạp xưởngLạp xưởng là món nguội-mặn thường thấy trên mâm Tết miền Nam bên cạnh củ kiệu và thịt kho.
-
Tré
Tré lên men chua cay từ thịt heo, riềng và thính là món nguội đặc trưng Tết miền Trung, nhất là Huế-Bình Định.
-
Nem chuaNem chua lên men chua dịu từ thịt và thính, món nguội Tết phổ biến miền Trung và nhiều tỉnh.
-
Dưa mónDưa món chua ngọt tỉa hoa là đồ chua chống ngấy trên mâm Tết miền Trung, ăn với bánh tét và thịt ngâm.
-
Thịt heo ngâm nước mắm
Thịt heo luộc ngâm nước mắm đường là món nguội Tết miền Trung, thái mỏng ăn với dưa món.
-
Mứt dừaMứt dừa sợi ngọt là món mứt Tết đãi khách và bày bàn thờ nhiều nhà ba miền.
-
Mứt gừngMứt gừng cay ấm là món mứt Tết quen thuộc, vừa đãi khách vừa giúp cân vị ngọt trên khay mứt.
-
Mứt me
Kẹo mứt me chua cay ngọt là món mứt Tết đãi khách, gợi vị tuổi thơ nhiều gia đình.
-
Bánh trôiBánh trôi nhân đường nổi trên nước là món đặc trưng Tết Hàn thực và cũng gặp quanh Đông chí.
-
Bánh chayBánh chay dẹp nhân đỗ ăn cùng bánh trôi trong Tết Hàn thực miền Bắc.
-
Cơm rượuCơm nếp ủ men thành rượu ngọt uống hoặc ăn vào Tết Đoan ngọ theo lệ diệt sâu và cầu an.
-
Hoa quả Đoan ngọ
Đĩa trái cây đầu mùa trên mâm Đoan ngọ đi cùng cơm rượu, đánh dấu tiết hè và lệ dân gian giữa năm.
-
Cỗ chay Vu Lan
Mâm cỗ chay Vu Lan với đậu, nấm và rau để báo hiếu, tách với mâm chúng sinh ngoài cửa.
-
Cháo thí
Cháo loãng thí chúng sinh trong mùa Vu Lan hoặc rằm tháng Bảy, đặt ngoài cửa theo lệ nhiều nhà.
-
Bánh nướngBánh nướng nhân mặn-ngọt là bánh Trung thu phổ biến trên mâm phá cỗ và khay biếu.
-
Bánh dẻoBánh dẻo vỏ bột nếp không nướng là nửa còn lại của mâm bánh Trung thu nhiều nhà miền Bắc.
-
Cá chép
Cá chép đưa Ông Công Ông Táo về trời vào ngày 23 tháng Chạp; nhiều nhà thả cá sau lễ.
-
Chả quế
Chả quế vàng thơm bột quế là đĩa nguội cạnh giò lụa trên mâm cỗ Tết Hà Nội.
-
Cá kho riềng
Cá kho riềng keo sánh là đĩa mặn cổ truyền trên mâm cỗ Tết Hà Nội, ăn với bánh chưng.
-
Chè kho
Chè kho đậu xanh ngọt béo thường ăn sau cỗ Tết Hà Nội cùng trà mạn.
-
Bánh khảoBánh khảo bột nếp rang và đường phên là bánh Tết sum vầy của người Tày-Nùng miền núi phía Bắc.
-
Cơm lamCơm nếp nướng trong ống tre của nhiều dân tộc Tây Nguyên và Tây Bắc, dùng đãi khách và lễ hội.
-
Bánh giầyBánh giầy trắng tròn từ nếp giã dẻo gắn lệ giỗ Tổ và Tết; người Tày còn nhuộm màu từ lá củ.
-
Xôi ngũ sắcXôi năm màu trắng-đỏ-vàng-tím-xanh của người Tày bày lễ Tết, mỗi màu gắn một ước nguyện no đủ.
-
Bánh tét nếp than
Bánh tét từ nếp than (nếp cẩm) màu tím than phổ biến Nam Bộ; cộng đồng Khmer còn biến tấu bánh tét cốm dẹp mùa lễ.
-
Rượu cầnRượu cần ủ trong ché, uống chung bằng ống hút trong lễ hội và đãi khách của nhiều dân tộc Tây Nguyên và Tây Bắc.
-
Giò thủGiò thủ từ tai mũi heo và nấm là món nguội Tết miền Bắc, cắt lát trong đĩa đồ nguội.
-
Canh miến
Canh miến lòng gà là một trong các bát canh có thể đứng trong khung bốn bát của cỗ Tết Hà Nội.
Không có món khớp bộ lọc.
Mâm điển hình
-
Mâm cỗ Tết miền Bắc
Mâm cỗ Tết Hà Nội cổ truyền đủ lệ bộ theo «bốn bát sáu đĩa»; nhà khá giả có thể bày «bốn bát tám đĩa» hoặc «sáu bát tám đĩa» với canh măng, canh bóng, miến, thịt đông, giò, gà, xôi và bánh chưng.
-
Mâm cỗ Tết miền Nam
Mâm Tết Nam Bộ nhấn bánh tét, thịt kho trứng, canh khổ qua, củ kiệu tôm khô và lạp xưởng; cơm trắng ăn suốt các ngày Tết.
-
Mâm ngũ quả miền Bắc
Mâm ngũ quả Bắc thường chọn quả có màu và thế đẹp như chuối, bưởi, quýt, hồng, sung để bày ban thờ ngày Tết.
-
Mâm ngũ quả miền Nam
Miền Nam phổ biến bộ «cầu vừa đủ xoài» (mãng cầu, dừa, đu đủ, xoài); biến thể «cầu sung vừa đủ xài» thêm sung. Nhiều nhà tránh chuối, lê, táo, cam quýt vì tên gọi nghe kém may theo lệ dân gian địa phương.
-
Mâm chay Vu Lan
Mâm chay với đậu-nấm-rau và cháo thí hoặc cơm, tùy lệ chùa và gia đình; giữ mâm chúng sinh ngoài cửa riêng.
-
Mâm Trung thu
Bánh nướng, bánh dẻo, trái cây và trà: mâm phá cỗ cho trẻ và cúng đoàn viên.